Hoe bepalen we de omzettingswaarde van een vruchtgebruik?

Het doel van deze gratis documentatie is uitsluitend de bezoeker van de site in staat te stellen zich een idee te vormen van de omzetting van een kapitaal in rente en omgekeerd. De verstrekte inlichtingen kunnen in geen geval de aansprakelijkheid van de auteur in het gedrang brengen. Die raadt de lezer trouwens aan zijn notaris te raadplegen voor elk specifiek probleem.

Met een wet van 1981 werd de erfopvolging van de langstlevende echtgenoot (die we verderop “de weduwe” noemen), veilig gesteld door haar een levenslang vruchtgebruik toe te kennen op al de goederen van de eerst overledene. Zowel de weduwe als de blote eigenaars kunnen vragen het vruchtgebruik om te zetten in een eenmalig te betalen kapitaal. Voor de omzetting van het vruchtgebruik op de woning en het huisraad is wel het akkoord van de weduwe nodig. Een formule voor de berekening was daar echter niet bij.

Algemeen was men er echter over eens dat met dit omzettingskapitaal tijdens de verdere duur van de levensverwachting een rente moest kunnen worden betaald gelijk aan de opbrengst van het vruchtgebruik.

Vanaf halverwege de jaren 90, begon de rentevoet op obligaties flink te dalen. Wie toen zijn vruchtgebruik wilde omzetten, ging dus een hogere omzettingswaarde vragen, wat de omzetting er niet gemakkelijker op maakte. In 2000 werd door de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat geadviseerd in geen geval aan het vruchtgebruik een hogere waarde toe te kennen dan die van de volle eigendom. Dit werd bereikt door in de berekeningen het opbrengstpercentage gelijk te stellen aan het kapitalisatiepercentage.

Deze berekeningsmethode bleek uiteindelijk niet verdedigbaar te zijn. De wetgever trad daarom op met de wet van 22 mei 2014. Deze wet laat de partijen (weduwe en blote eigenaars) vrij om gezamenlijk een omzetting te bepalen.

Als ze daar niet in slagen en ze wenden zich tot de familierechtbank, is die niet verplicht in te gaan op de eis van blote eigenaars. Als de rechtbank het wel doet, legt ze het gebruik van de officiële jaarlijkse omzettingstabel op, berekend op basis van een gemiddelde beleggingsrentevoet van de OLO’s, de verkoopwaarde van de goederen en de leeftijd van de weduwe.

Hoewel de opbrengst van het vruchtgebruik vanzelfsprekend een essentieel element is van de berekening van de waarde van het vruchtgebruik, wordt er in de officiële tabel geen rekening mee gehouden. Een hoog rendement (of ook de jonge leeftijd van de weduwe) kan immers leiden tot een omzettingswaarde die hoger is dan de waarde van de goederen in volle eigendom. Het lijkt weinig waarschijnlijk dat in die omstandigheden de blote eigenaar er zou mee instemmen de prijs van de omzetting te betalen, zelfs al is de berekening rekenkundig volledig exact en vertegenwoordigt het kapitaal correct de tegenwaarde van het verlies van het vruchtgebruik.

De werkwijze om de tabel te gebruiken wordt duidelijk weergegeven in de inleidende tekst van de tabel 8 die verschijnt met in de Menu te klikken op Tabellen en 8) Publicatie van 7 juli 2016.

Meer details

Het menu voorziet eveneens in een rekenblad.


Laatste update: 17/07/2016